Giao tiếp sư phạm (Giáo trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm dạy trình độ cao đẳng, trình độ t (HCMUTE)

GIÁO TRÌNH
BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
DẠY TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG, TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP

S
P
K
T

GIAO TIẾP SƯ PHẠM

LƯU HÀNH NỘI BỘ
NĂM 2022

GIÁO TRÌNH
BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM
DẠY TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG, TRÌNH ĐỘ TRUNG CẤP

S
P
K
T

GIAO TIẾP SƯ PHẠM

TÁC GIẢ: HOÀNG ANH
LƯU HÀNH NỘI BỘ
NĂM 2022

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi
mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành
mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

LỜI GIỚI THIỆU
Trong quá trình hình thành và phát triển tâm lý của cá nhân từ bé đến lớn, giao
tiếp đóng vai trò một hoạt động nền tảng, giúp cho các hoạt động vui chơi, học tập, lao
động diễn ra. Nếu không có giao tiếp, sẽ không có sự tiếp xúc qua lại giữa con người
với nhau, từ đó sẽ không thể hình thành được sự nhận thức, thái độ và những hành vi
tâm lý tương ứng cho mỗi cá nhân. Giao tiếp còn được xem là phép thử để kiểm tra sự
hòa hợp của cá nhân khi gia nhập vào một tập thể. Nếu muốn được tiếp nhận, cá nhân
phải học các phương thức ứng xử tương ứng, đồng thời cũng tạo điều kiện cho những
người xung quanh bước vào thế giới của mình.
Trong hoạt động sư phạm, giao tiếp đóng vai trò như một thành tố tâm lý, giúp
cho quá trình dạy học và giáo dục được tổ chức một cách hiệu quả. Nội dung và tính
chất của giao tiếp sư phạm rất đa dạng, có thể diễn ra trong lớp học, ngoài lớp học,
ngoài nhà trường có thể diễn ra giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với học sinh,
giữa giáo viên với giáo viên, giữa giáo viên với phụ huynh học sinh và giữa giáo viên
với các thành phần xã hội khác.
Để trở thành một giáo viên phù hợp với thời đại, ngoài năng lực chuyên môn và
phẩm chất nghề nghiệp, thì việc học hỏi những nguyên tắc và rèn luyện những kỹ năng
giao tiếp sư phạm luôn là một mục tiêu quan trọng và thường xuyên của mỗi chúng ta,
từ khi còn trên ghế giảng đường sư phạm cho đến lúc trở thành một cô giáo, thầy giáo
giàu kinh nghiệm.
Cuốn sách này được biên soạn để sử dụng làm giáo trình cho môn học “Giao tiếp
sư phạm” trong các chương trình đào tạo giáo viên, bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm, cũng
như là tài liệu tham khảo cho các môn học khác như “Tâm lý học”, “Nhập môn ngành”,
“Kỹ năng mềm” v.v…
Trân trọng !

MỤC LỤC
STT

NỘI DUNG

TRANG

1

BÀI 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIAO TIẾP SƯ PHẠM

1

2

1. Khái niệm giao tiếp sư phạm

1

3

2. Vai trò và nguyên tắc giao tiếp sư ph
...

...
g, trong một lớp cao đẳng, bạn đang hướng
dẫn bài tập. Một nhóm sinh viên ồn ào dưới lớp. Sau nhiều lần nhắc nhở của bạn, một em
nam trong đó đứng lên nói: Ông mới ra trường làm gì ghê thế, chẳng qua
chỉ hơn tụi tôi một cuốn giáo trình thôi mà, nói ai mà nghe. Bạn sẽ xử lý thế nào?
3.2. Cách giải quyết các tình huống giao tiếp sư phạm.
- Hãy phân loại và tóm tắt nội dung của mỗi tình huống trên?
- Hãy liệt kê các nguyên nhân, và xác định nguyên nhân chính của mỗi tình huống
trên?
- Thảo luận và trình bày phương án giải quyết các tình huống trên.
- Thực hành biên soạn tình huống sư phạm theo các cấp học, bối cảnh, mối quan hệ,
tính chất, và đưa ra gợi ý các phương án giải quyết.

44

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hoàng Anh, Vũ Kim Thanh (1995), Giao tiếp sư phạm. Bộ Giáo dục và đào tạo,
Chương trình giáo trình đại học.
2. Allan &amp Barbara Pease (2018), Cuốn sách hoàn hảo về ngôn ngữ cơ thể, NXB Tổng
hợp TPHCM.
3. Lê Thị Bừng, Hải Vang (1997), Tâm lý học ứng xử, NXB Giáo Dục.
4. Dale Canegie. (2008), Đắc nhân tâm. NXB Trẻ.
5. Chu Văn Đức, Thái Trí Dũng, Lương Minh Việt (2005), Giáo trình Kỹ năng giao tiếp,
NXB Hà Nội.
6. Bùi Hiển, Nguyễn Văn Giao, Nguyễn Hữu Quỳnh, Vũ Văn Tảo (2001), Từ điển Giáo
dục học, NXB Từ điển bách khoa.
7. Hạnh Hương (1995), Lễ giáo xưa và nay, NXB Đồng Nai.
8. Nguyễn Văn Lê (1997), Quy tắc giao tiếp xã hội, NXB Trẻ.
9. Nguyễn Văn Lê, Tạ Văn Doanh (1994), Sự giao tiếp trong kinh doanh và quản trị, NXB
Văn hóa thông tin.
10. Trần Tuấn Lộ (1994), Tâm lý học giao tiếp, Đại học Mở bán công TP. Hồ chí Minh.
11. Nguyễn Văn Lũy, Lê Quang Sơn (2015), Giáo trinh giao tiếp sư phạm, NXB Đại học
Sư phạm.
12. Nguyễn Bá Minh (2016), Giáo trình Nhập môn khoa học giao tiếp, NXB Đại học Sư
phạm.
13. Bùi Thị Mùi (2004), Tình huống sư phạm trong công tác giáo dục học sinh trung học
phổ thông, NXB Đại học Sư phạm.
14. Nguyễn Thị Oanh (1995), Tâm lý truyền thông và giao tiếp, Đại học Mở bán công TP.
Hồ chí Minh.
15. Hoàng Phê (Chủ biên) (2003), Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng.
16. Vũ Thị Phượng (1998), Giao tiếp và các kỹ năng trong giao tiếp, Trường Đại học Kinh
tế TP. Hồ Chí Minh.
17. Huỳnh Văn Sơn (Chủ biên) (2011), Giáo trình Tâm lý học giao tiếp, NXB Đại học Sư
phạm TPHCM.
18. Nguyễn Thạc, Hoàng Anh (1991), Luyện giao tiếp sư phạm, Trường Đại học Sư phạm
Hà nội 1.
19. Phạm Minh Thảo (1996), Nghệ thuật ứng xử của người Việt, NXB Văn hóa thông tin.
20. Hoàng Văn Tuấn (1996), Các quy tắc hay trong giao tiếp, NXB Thanh Niên Hà Nội.

45