ThS. TẠ THỊ HUỲNH NHƯ (Chủ biên) - ThS. NGUYỄN LÊ VÂN THANH - ThS. TRẦN THỊ KHÁNH CHI
ThS. TRẦN THỊ NGỌC LAM - ThS. TRƯƠNG THỊ TRÂN CHÂU - ThS. TRẦN TUẤN ANH

GIÁO TRÌNH

THÍ NGHIỆM VẬT LÝ ĐẠI CƯƠNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
*******************
ThS. TẠ THỊ HUỲNH NHƯ (Chủ biên)
ThS. NGUYỄN LÊ VÂN THANH - ThS. TRẦNTHỊ KHÁNH CHI
ThS. TRẦN THỊ NGỌC LAM - ThS. TRƯƠNG THỊ TRÂN CHÂU
ThS. TRẦN TUẤN ANH

GIÁO TRÌNH

(Giáo trình dùng cho sinh viên ngành kỹ thuật)

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LỜI NÓI ĐẦU
Vật lý học là môn khoa học thực nghiệm. Vì vậy, muốn học tốt và
nắm vững những kiến thức vật lý, chúng ta phải làm thí nghiệm vật lý.
Mục đích của chương trình thí nghiệm vật lý đại cương là:
1- Rèn luyện cho sinh viên kỹ năng thực nghiệm cơ bản về vật
lý,làm quen với một số dụng cụ và máy móc thực nghiệm.Tạo điều kiện
cho sinh viên biết cách tiến hành các phép đo một số đại lượng vật lý.
2- Thông qua các bài thí nghiệm, sinh viên quan sát được một số
hiện tượng bổ sung cho bài giảng,củng cố kiến thức đã học được, tập cho
sinh viên khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn.
3- Rèn luyện tính kiên trì, chính xác, trung thực, khách quan đối
với người làm công tác khoa học.
Để đạt được mục đích trên, SINH VIÊN CẦN LÀM VIỆC NGHIÊM
TÚC TRONG QUÁ TRÌNH HỌC MÔN THÍ NGHIỆM VẬT LÝ.
Các tác giả

3

4

MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU

3

MỤC LỤC

5

Bài mở đầu: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC PHÉP TÍNH SAI
SỐ

7

Bài thí nghiệm số 1: XÁC ĐỊNH MOMENT QUÁN TÍNH CỦA
BÁNH XE VÀ LỰC MA SÁT TRONG Ổ TRỤC QUAY

19

Bài thí nghiệm số 2: XÁC ĐỊNH GIA TỐC TRỌNG TRƯỜNG
BẰNG CÁCH KHẢO SÁT DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC VẬT
LÝ

27

Bài thí nghiệm số 3: XÁC ĐỊNH TỶ SỐ NHIỆT DUNG PHÂN
TỬ CHẤT KHÍ

35

Bài thí nghiệm số 4: ĐO ĐIỆN TRỞ R, ĐỘ TỰ CẢM L, ĐIỆN
DUNG C BẰNG DAO ĐỘNG KÝ ĐIỆN TỬ

43

Bài thí nghiệm số 5: KHẢO SÁT ĐẶC TÍNH CỦA DIODE VÀ
TRANSISTOR

59

Bài thí nghiệm số 6: XÁC ĐỊNH ĐIỆN TÍCH RIÊNG CỦA
ELECTRON BẰNG PHƯƠNG PHÁP MAGNETRON

77

Bài thí nghiệm số 7: NHIỄU XẠ ÁNH SÁNG QUA CÁCH TỬ
PHẲNG XÁC ĐỊNH BƯỚC SÓNG ÁNH SÁNG ĐƠN SẮC

85

Bài thí nghiệm số 8: KHẢO SÁT HIỆN TƯỢNG BỨC XẠ
NHIỆT NGHIỆM ĐỊNH LUẬT STEFAN – BOLTZMANN

97

Bài thí nghiệm số 9: KHẢO SÁT HIỆN TƯỢNG QUANG
ĐIỆN NGOÀI XÁC ĐỊNH CÔNG THOÁT ELECTRON

107

Phụ lục: GIỚI THIỆU DỤNG CỤ ĐO

117

TÀI LIỆU THAM KHẢO

131

5

6

Bài mở đầu
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC PHÉP TÍNH SAI SỐ
1. KHÁI NIỆM VỀ CÁC PHÉP ĐO
Những tính chất vật lý của vật thể, của trường đề
...

...
biến đổi giá trị theo ý muốn. Chúng có thể được sử dụng
trong các mạch điện để điều chỉnh hoạt động của mạch điện.
Hộp điện trở dưới gồm 5 núm, có thể thay đổi giá trị điện trở từ 0
đến 9999.9 Ω
Giả sử ta chỉnh các núm vặn với các giá trị như hình 12.

Hình 12: Hộp điện trở đã được điều chỉnh
Giá trị điện trở tương ứng của hộp điện trở:
R = 2*1000+3*100+9*10+1*1+0*0,1 = 2391,0 (Ω)
Giả sử cấp chính xác tương ứng với mỗi núm điều chỉnh như sau:
129

Giai đo R(Ω)

1000

100

10

1

0.1

Cấp chính xác k(%)

0,5%

0,5%

0,5%

1%

5%

Ứng với giá trị hộp điện trở R=2391 Ω
= 11,96 (Ω)

130

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Dương Hùng. Thí nghiệm vật lý đại
cương A.- NXB Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, 2011.
2. Lương Duyên Bình. Vật lý đại cương tập I, II, III. - NXB Giáo
Dục, 1995.
Tiếng Anh
3. John L. Standford, Stephen B. Vardeman. Statistical methods
for physical science.- Academic Press, 1994.
4. Philip R. Bevington, D. Keith Robinson. Data reduction and error
analysis for the physical sciences, Mc Graw Hill, 2003.
Tiếng Nga
5. В.А. Яворский. Планирование научного эксперимента и
обработка экспериментальных данных. - Москва, 2006.
6. И.Б. Крынецкого и Б.А. Струкова. Oбщая физика Учебное
пособие руководство по лабораторному практикуму. ИНФРА-М, 2008.

131

GIÁO TRÌNH

THÍ NGHIỆM VẬT LÝ ĐẠI CƯƠNG
Tạ Thị Huỳnh Như (chủ biên)
Nguyễn Lê Thanh Vân – Trần Thị Khánh Chi – Trần Thị Ngọc Lam
Trương Thị Trân Châu – Trần Tuấn Anh
NHÀ XUẤT BẢN
ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Khu Phố 6, Phường Linh Trung, Quận Thủ Đức, TPHCM
Số 3, Công trường Quốc tế, Quận 3, TP Hồ Chí Minh
ĐT: 38239171 – 38225227 - 38239172
Fax: 38239172 - Email: [email protected]
PHÒNG PHÁT HÀNH NHÀ XUẤT BẢN
ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Số 3 Công trường Quốc tế - Quận 3 – TPHCM
ĐT: 38239170 – 0982920509 – 0913943466
Fax: 38239172 – Website: www.nxbdhqghcm.edu.vn

Chịu trách nhiệm xuất bản:
NGUYỄN HOÀNG DŨNG
Chịu trách nhiệm nội dung:
HUỲNH BÁ LÂN
Tổ chức bản thảo và chịu trách nhiệm về tác quyền
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TPHCM
Biên tập:
PHẠM ANH TÚ
Sửa bản in:
THÙY DƯƠNG
Trình bày bìa
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TPHCM
Mã số ISBN: 978-604-73-1731-8

Số lượng 300 cuốn khổ 16 x 24cm.
Số đăng ký kế hoạch xuất bản: 400-2013/CXB/13-20/ĐHQGTPHCM.
Quyết định xuất bản số: 03 ngày 10/01/2014 của Nhà xuất bản ĐHQGTPHCM.
In tại Công ty TNHH In và Bao bì Hưng Phú.
Nộp lưu chiểu quý I năm 2014.

ISBN: 978-604-73-1731-8

9 786047 317318