BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO

TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH
NAÊM XAÂY DÖÏNG VAØ PHAÙT TRIEÅN

50

ĐẶNG QUÝ

GIÁO TRÌNH

LÝ THUYẾT Ô TÔ

NHAØ XUAÁT BAÛN
ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA TP. HOÀ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
*******************

Chủ biên: ThS. ĐẶNG QUÝ

GIÁO TRÌNH

LÝ THUYẾT Ô TÔ

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2

LỜI NÓI ĐẦU
Nền công nghiệp chế tạo ô tô trên thế giới ngày càng phát triển
mạnh mẽ. Ở Việt Nam, trong thời gian không lâu nữa từ tình trạng lắp
ráp xe hiện nay, chúng ta sẽ tiến đến tự chế tạo ô tô. Bởi vậy, việc đào
tạo đội ngũ cử nhân, kỹ sư có trình độ đáp ứng được những đòi hỏi của
ngành công nghệ chế tạo và sửa chữa ô tô là một nhiệm vụ rất quan
trọng và cấp bách.
Để phục vụ cho mục đích lâu dài nêu trên và trước mắt để đáp ứng
cho chương trình đào tạo theo hướng công nghệ ô tô, khoa Cơ khí Động
lực Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM đã phân công cán bộ
giảng dạy biên soạn giáo trình “Lý thuyết ô tô” dùng cho hệ đại học.
Giáo trình này có 11 chương bao gồm các vấn đề về khảo sát động
học chuyển động thẳng, quay vòng và phanh ô tô, khảo sát hiện tượng
dao động, ổn định và đánh giá tính kinh tế nhiên liệu của ô tô. Học phần
này là cơ sở cho việc đánh giá chất lượng động lực học chuyển động của
ô tô, cho những ứng dụng trong vận hành, khai thác cũng như tính toán
thiết kế động học và động lực học những mẫu xe mới.
“Lý thuyết ô tô” là học phần chuyên ngành quan trọng ở năm
cuối. Bởi vậy, trước khi học môn này, sinh viên phải học trước các học
phần sau: “Cơ lí thuyết”, “Kết cấu ô tô”, “Nguyên lý động cơ đốt trong”.
Mục tiêu của học phần này là cung cấp cho sinh viên những
phương pháp và công cụ để khảo sát đặc tính động học và động lực học
chuyển động của ô tô trang bị cho sinh viên những cơ sở lý thuyết phục
vụ cho các học phần chuyên ngành khác như: “Kết cấu và tính toán ô tô”,
“Phân phối công suất và ổn định chuyển động của ô tô”, “Tự động điều
khiển trên ô tô”…
Do trình độ và thời gian có hạn, bởi vậy giáo trình này chắc sẽ có
nhiều chỗ chưa hoàn thiện và thiếu sót. Rất mong các độc giả và các bạn
đọc góp ý để lần tái bản sau có chất lượng nội dung tốt hơn. Tôi xin chân
thành cám ơn!
Người biên soạn:
GVC. ThS. Đặng Quý

3

KÝ HIỆU VÀ ĐƠN VỊ ĐO CƠ BẢN

4

Đại lượng

Ký
hiệu

Đơn vị

Hệ số chuyển đổi giữa đơn vị
cơ bản v đơn vị cũ

Chiều dài

l

m

1 inch = 2,54 cm = 0,0254 m

Vận tốc dài

v

m/s

1
...

...
UAY VÒNG Ô TÔ

169

Mục đích - Mục tiêu

169

10.1. Động học và động lực học quay vòng của ô tô

169

10.1.1. Động học quay vòng của ô tô

169

10.1.2. Động lực học quay vòng của ô tô

174

10.2. Đặc tính quay vòng thiếu, thừa và trung tính và các yếu tố
ảnh hưởng

176

10.2.1. Khái niệm về ảnh hưởng độ đàn hồi của lốp tới quay
vòng ô tô

176

10.2.2. Quay vòng ô tô khi lốp bị biến dạng ngang.

177

10.2.3. Anh hưởng của tính chất quay vòng trung tính, thiếu
hoặc thừa tới tính ổn định chuyển động của ô tô.

180

10.3. Tính ổn định của các bánh xe dẫn hướng.

184

10.3.1. Góc nghiêng ngang của trụ đứng cam quay.

184

10.3.2. Góc nghiêng dọc của trụ đứng cam quay.

186

10.3.3. Độ đàn hồi của lốp.

187

10.3.4. Góc nghiêng ngoài của bánh xe (góc doãng).

188

10.3.5. Độ chụm của bánh xe (góc chụm).

188

CHƢƠNG 11: DAO ĐỘNG Ô TÔ

191

Mục đích - Mục tiêu.

191

11.1. Các chỉ tiêu về độ êm dịu chuyển động của ô tô

191

11.1.1. Tần số dao động thích hợp.

192

11.1.2. Gia tốc thích hợp.

193

11.1.3. Chỉ tiêu tính êm dịu chuyển động dựa vào gia tốc
dao động và thời gian tác động của chúng.

193

11.2. Sơ đồ dao động tương đương của ô tô

194

11.2.1. Dao động của ô tô trong các mặt phẳng toạ độ

194

11.2.2. Khái niệm về khối lượng được treo và khối lượng
không được treo

195
214

11.2.3. Sơ đồ hóa hệ thống treo

196

11.2.4. Sơ đồ dao động tương đương

196

11.3. Dao động tự do của ô tô khi không có lực cản và có lực cản

198

11.3.1. Dao động tự do của ô tô khi không có lực cản

198

11.3.2. Dao động tự do của ô tô khi có lực cản

203

TÀI LIỆU THAM KHẢO

207

MỤC LỤC

209

215

Giáo trình

LÝ THUYẾT Ô TÔ
ThS. Đặng Quý
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH
Khu phố 6, Phường Linh Trung, Quận Thủ Đức, TPHCM
Số 3 Công trường Quốc tế, Quận 3, TP. HCM
ĐT: 38 239 172 - 38 239 170
Fax: 38 239 172
E-mail: [email protected]


Chịu trách nhiệm xuất bản
TS. HUỲNH BÁ LÂN
Tổ chức bản thảo và chịu trách nhiệm về tác quyền
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HCM
Biên tập
NGUYỄN ĐỨC MAI LÂM
Sửa bản in
THÂN THỊ HỒNG
Thiết kế bìa
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HCM

GT.01.KTh (V)
ĐHQG.HCM-12

155-2012/CXB/572-08/ĐHQGTPHCM
KTh.GT.318-12 (T)

In 300 cuốn khổ 16 x 24cm, tại Công ty TNHH In và Bao bì Hưng
Phú. Số đăng ký kế hoạch xuất bản: 155-2012/CXB/57208/ĐHQGTPHCM. Quyết định xuất bản số: 109/QĐ-ĐHQGTPHCM/
cấp ngày 11/6/2012 của Nhà xuất bản ĐHQGTPHCM. In xong và nộp
lưu chiểu Quí IV, 2012.

ISBN: 978-604-73-1296-2

9 786047 312962