ThS. HỒ NGỌC BỐN - ThS. NGUYỄN VĂN ĐOÀN

GIÁO TRÌNH

HÌNH HỌA - VẼ KỸ THUẬT
(Giáo trình dùng cho sinh viên các ngành kỹ thuật)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
*******************
ThS. HỒ NGỌC BỐN
ThS. NGUYỄN VĂN ĐOÀN

GIÁO TRÌNH

HÌNH HỌA – VẼ KỸ THUẬT
(Giáo trình dùng cho sinh viên các ngành kỹ thuật)
1

4

66
10

R16

24

34
24

3

4
Ø4

147

2

115

24

Ø6
4

16

51

Ø16

98

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2014

40
50

GIÁO TRÌNH NHÀ XUẤT BẢN
HÌNH HỌA – VẼ KỸ THUẬT ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
ThS. Hồ Ngọc Bốn
ThS. Nguyễn Văn Đoàn

Khu phố 6, Phường Linh Trung, Quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh
Số 3, Công trường Quốc tế, Quận 3, TP Hồ Chí Minh
ĐT: 38239171 - 38225227 - 38239172
Fax: 38239172
E-mail: [email protected]

PHÒNG PHÁT HÀNH
Số 3, Công trường Quốc tế, Quận 3, TP Hồ Chí Minh
ĐT: 38239170 - 0982920509 - 0913943466
Fax: 38239172 - Website: www.nxbdhqghcm.edu.vn
Nhà xuất bản ĐHQG-HCM và tác giả/đối tác
liên kết giữ bản quyền©
Copyright © by VNU-HCM Publishing House
and author/co-partnership
All rights reserved

Chịu trách nhiệm xuất bản:

NGUYỄN HOÀNG DŨNG
Chịu trách nhiệm nội dung:

NGUYỄN HOÀNG DŨNG
Tổ chức bản thảo và chịu trách nhiệm về tác quyền

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TPHCM

Xuất bản năm 2014 Biên tập:

HOÀNG KHẮC THỦY
Sửa bản in:

MINH NHẬT
Trình bày bìa:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TPHCM

2

HÌNH HỌA – VẼ KỸ THUẬT
NXB ĐHQG-HCM

Số lượng 300 cuốn,
Khổ: 16x24 cm,
ĐKKHXB số:
400-2013/CXB/25-20/ ĐHQGTPHCM
Quyết định XB số: 176
Ngày 03/09/2014
của NXB ĐHQG-HCM.
In tại Cty TNHH In và Bao bì
Hưng Phú
Địa chỉ: 162A/1 KP1A, P. An Phú,
TX. Thuận An, Tỉnh Bình Dương
Nộp lưu chiểu Quý IV năm 2014

ISBN: 978-604-73-1743-1

LỜI NÓI ĐẦU
Giáo trình HÌNH HỌA – VẼ KỸ THUẬT được biên soạn nhằm
phục vụ học sinh và sinh viên các ngành kỹ thuật, sách cũng có thể để
tham khảo cho các giáo viên dạy vẽ kỹ thuật ở các trường cao đẳng và
trung học chuyên nghiệp.
Giáo trình HÌNH HỌA – VẼ KỸ THUẬT, viết theo chương trình
đào tạo 150 tín chỉ, gồm hai nội dung chính:
- Những kiến thức cơ bản về hình học họa hình: khái niệm về các
phép chiếu, những kiến thức cần thiết về biểu diễn hình.
- Các tiêu chuẩn nhà nước về bản vẽ kỹ thuật. Lập và đọc bản vẽ kỹ
thuật, nắm vững các quy tắc của các tiêu chuẩn về bản vẽ kỹ thuật.
Khi biên soạn chúng tôi đã cố gắng trình bày các chương với ý thức
tinh giản sao cho sát với yêu cầu và trình độ tiếp thu của học sinh và si
...

...
phẳng tọa độ (xác định được hai chiều kích thước), chiều còn lại của chi
tiết trượt theo dọc trục còn lại trên hệ trục đo, xác định độ dài của chi tiết
và hoàn chỉnh hình chiếu trục đo.

Bước 1

Bước 3

Bước 2

Bước 4

2. Hình chiếu trục đo xiên đứng cân – bài 3
Các bước dựng hình chiếu trục đo xiên đứng cân tương tự như cách
dựng hình chiếu trục đo vuông góc đều.

Bước 1
146

Bước 2

Bước 3

Bước 4

 Áp dụng 4. Dựng hình chiếu trục đo của chi tiết dưới đây.

20

20

30

70

Bước 1

40
50

26

20

Bước 2
147

Bước 3

Bước 4

Bước 5

Bước 6

 Áp dụng 5. Dựng hình chiếu trục đo của chi tiết dưới đây.
19

R1

4

25

48

13

26

47

148

40

19

13

26

25

48

19

47

40

Bước 2

Bước 1

19

48

13

13

26

25

47

40

Bước 3

Bước 4

5.5.4. Vật thể có mặt đối xứng

50

Đối với mặt phẳng đối xứng ta nên chọn mặt phẳng đối xứng làm
mặt phẳng tọa độ.

 Áp dụng 6. Dựng hình chiếu
trục đo của chi tiết bên:

Ø60

4
Ø3

149

Các bước dựng hình chiếu trục đo:
Y

X
4

3

X

Y

4

3

2

1
2

1

Bước 1
Bước 2
Y

X
4

Y

3

2

1

Bước 3

X
4

3

2

1

Bước 4

Tóm lại: Hình chiếu trục đo vuông góc đều được dùng để vẽ cho
tất cả các vật thể, đặc biệt là vật thể có đường tròn (hoặc cung tròn) theo
hướng nhìn từ trên xuống và hướng nhìn từ trái sang.

Hình chiếu trục đo vuông góc đều
150

Hình chiếu trục đo xiên cân dễ vẽ, tuy nhiên loại hình chiếu trục đo
này chỉ nên dùng cho những vật thể không có lỗ trụ tròn hoặc chỉ có phần
trụ có đường tròn trên hình chiếu nhìn từ trước vào.

Hình chiếu trục đo xiên cân có đường tròn trên hình chiếu đứng

Hình chiếu trục đo xiên cân không có đường tròn

151

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Hình học họa hình – Nguyễn Quan Cự, Nguyễn Mạnh Dũng, Vũ
Hoàng Thái – NXB Giáo dục năm 2003

2.

Bài tập hình học họa hình – Nguyễn Quan Cự, Nguyễn Mạnh Dũng,
Vũ Hoàng Thái – NXB Giáo dục năm 2003

3.

Vẽ kỹ thuật cơ khí tập 1, 2 – Trần Hữu Quế – NXB Giáo dục năm 1999

4.

Vẽ kỹ thuật – Trần Hữu Quế –- NXB Giáo dục năm 1995

5.

Bài tập Vẽ kỹ thuật cơ khí Trần Hữu Quế – NXB Giáo dục năm 1995

6.

Tiêu chuẩn bản vẽ kỹ thuật cơ khí – ISO – NXB Giáo dục năm 2002

7.

Bài tập vẽ kỹ thuật – Trần Hữu Quế – NXB Giáo dục năm 2000

8.

Vẽ kỹ thuật (hệ cao đẳng) – Trần Hữu Quế – NXB Giáo dục năm 2001

9.

Vẽ kỹ thuật – Phạm Thị Hoa – NXB Hà Nội năm 2005

10. Bộ môn Vẽ kỹ thuật trường THCN Hà Nội – Vẽ kỹ thuật năm 1995
11. Exercises Inmachine Drawing – S.K.Bogolyubov – MIR Publishers
Moscow

152

ISBN: 978-604-73-1743-1

9 786047 317431