Giáo trình vật liệu đại cương (HCMUTE)

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO

TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH
TRẦN THẾ SAN

GIÁO TRÌNH

VẬT LIỆU ĐẠI CƯƠNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
*******************

TRẦN THẾ SAN

GIÁO TRÌNH

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LỜI GIỚI THIỆU
Vật liệu cơ khí trong khoảng vài chục năm gần đây đã có các bước
tiến mạnh mẽ, được coi là cách mạng vật liệu trong cuộc đại cách mạng
công nghệ, bao gồm công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, và công nghệ
vật liệu. Trong lĩnh vực vật liệu cơ khí, từ vật liệu kim loại, chất dẻo, gốm,
thủy tinh cho đến vật liệu composite, cũng đang phát triển rất mạnh. Nhiều
loại liệu mới ra đời với xu hướng các tính chất ngày càng đa dạng hơn, dễ
gia công hơn, giá thành rẻ hơn, và đáp ứng ngày càng tốt hơn các yêu cầu
của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ.
Trong đào tạo và dạy nghề, môn học Vật liệu cơ khí cũng đang có các
thay đổi đáng kể cả về nội dung lẫn chương trình, trang bị cho người học
những kiến thức cơ bản và tổng quát, cho phép họ có khả năng phát triển
các kiến thức đã học để học thêm và ứng dụng vào thực tiễn nhằm đáp ứng
yêu cầu ngày càng cao của quá trình hội nhập quốc tế.
Cuốn sách này dựa trên chương trình đào tạo bậc đại học các ngành
Kỹ thuật Cơ khí, Quản lý Công nghiệp, Công nghệ Chế tạo máy, Kỹ thuật
Công nghiệp, Thiết kế máy, Cơ tin Kỹ thuật… với nội dung bao quát các
vấn đề cơ bản của vật liệu kim loại, chất dẻo, thủy tinh, và vật liệu gốm. Các
chương chính bao gồm:
̶

Cấu trúc nguyên tử và liên kết nguyên tử.
̶

Cấu trúc của kim loại và gốm.
̶

Cấu trúc polymer kỹ thuật.
̶

Các khuyết tật trong cấu trúc vật liệu rắn.
̶

Các quá trình khuếch tán
̶

Tính chất cơ học của vật liệu cơ khí.
̶

Các quá trình phá hủy vật liệu cơ khí
̶

Giản đồ phase và chuyển biến phase trong vật liệu kỹ thuật.
̶

Các loại vật liệu cơ khí thông dụng.

Trong từng chương đều có các bài tập và bài giải sử dụng kiến thức
trong chương đó. Cuối mỗi chương đều có các câu hỏi và bài tập nâng cao,
nhằm giúp bạn đọc ôn tập và vận dụng kiến thức để giải các bài tập có tính
thực tiễn. Các câu hỏi và bài tập này có mức độ khó khác nhau. Để thực
hiện chúng, cần vận dụng kiến thức đã nêu trong từng chương và cả các
3

chương trước đó. Nếu hoàn thành hơn một nửa số câu hỏi và bài tập, người
đọc đã có đủ kiến thức để có thể tự học thêm và nâng cao trình độ.
Cuốn sách này dùng cho sinh viên đại học, cao đẳng các chuyên
ngành cơ khí,
...

...
ép không rỉ, W, hợp kim Ti, hãy
chọn vật liệu phù hợp nhất và nêu rõ lý do, cho từng ứng dụng dưới đây:
a) Bệ máy, thân máy dụng cụ.
b) Vách lò hơi.
c) Các bộ phận máy bay tốc độ cao.
d) Mũi khoan.
e) Thùng chứa cryogen (nhiệt độ rất thấp)
f) Kỹ thuật nhiệt độ cao.
g) Các bộ phận của lò nhiệt độ cao trong khí quyển oxy hóa.
356

GIÁO TRÌNH VẬT LIỆU ĐẠI CƯƠNG

TÀI LIỆU THAM KHẢO

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1

KIM LOẠI HỌC – X.X.Steinberg – NXB Khoa học và Kỹ thuật –
Năm 1993

2

KIM LOẠI HỌC – VẬT LIỆU KIM LOẠI – Lê Ngọc Quý –
Đại học Bách khoa TPHCM – Năm 1992

3

KIM LOẠI HỌC VẬT LÝ HIỆN ĐẠI – R.E.Smallman – Khoa tại
chức Đại học Bách khoa – Năm 1974

4

KIM LOẠI HỌC VẬT LÝ – Lê Công Dưỡng – NXB Khoa học và
Kỹ thuật – Năm 1973

6

THÍ NGHIỆM VẬT LIỆU HỌC VÀ XỬ LÝ – Đặng Vũ Ngoạn –
NXB Đại học Quốc gia TP.HCM – Năm 2003

7

SÁCH TRA CỨU THÉP, GANG THÔNG DỤNG – Nghiêm Hùng
– NXB ĐHBK Hà Nội – Năm1997

8

SỔ TAY SỬ DỤNG THÉP THẾ GIỚI – Ngô Trí Phúc – Trần Văn
Địch – NXB Khoa học và Kỹ thuật – Năm 2003

9

CÔNG NGHỆ NHIỆT LUYỆN – Phạm Thị Minh Phương – Tạ Văn
Thất - NXB Giáo Dục – Năm 2000

10

SÁCH TRA CỨU VỀ NHIỆT LUYỆN – Smưcôv –
Biên dịch Hoàng Trọng Bá – NXB Khoa học và Kỹ thuật – Năm
1973

11

NHIỆT LUYỆN PHỤ TÙNG Ô TÔ – MÁY KÉO – Nghiêm Hùng
– NXB Khoa học và Kỹ thuật – Năm 1985

12

SÁCH TRA CỨU NHIỆT LUYỆN THÉP DỤNG CỤ - Lê Dương
Linh – Đặng Lê Toàn – Tạ Anh Tuấn – NXB Khoa học và Kỹ thuật
– Năm 1983

13

SỐ TAY NHIỆT LUYỆN – X.A.Filinôp – NXB Khoa học và Kỹ
thuật – Năm 1979

14

VẬT LIỆU CƠ KHÍ HIỆN ĐẠI – Trần Thế San &amp Nguyễn Ngọc
Phương -NXB Khoa học và Kỹ thuật – Năm 2012

357

Giáo trình

VẬT LIỆU ĐẠI CƯƠNG
ThS. Trần Thế San
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH
Khu phố 6, Phường Linh Trung, Quận Thủ Đức, TPHCM
Số 3 Công trường Quốc tế, Quận 3, TP. HCM
ĐT: 38 239 172 - 38 239 170
Fax: 38 239 172
E-mail: [email protected]


Chịu trách nhiệm xuất bản
TS. HUỲNH BÁ LÂN
Tổ chức bản thảo và chịu trách nhiệm về tác quyền
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HCM
Biên tập
NGUYỄN ĐỨC MAI LÂM
Sửa bản in
THUỲ DƯƠNG
Thiết kế bìa
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP. HCM

GT.01.KTh (V)
ĐHQG.HCM-13

155-2012/CXB/550-08
KTh.GT.337. -13 (T)

In 300 cuốn khổ 16 x 24cm, tại Công ty TNHH In và Bao bì Hưng Phú. Số
đăng ký kế hoạch xuất bản: 155-2012/CXB/550-08/ĐHQGTPHCM. Quyết định
xuất bản số: 85/QĐ-ĐHQGTPHCM cấp ngày 17/5/2013 của Nhà xuất bản
ĐHQGTPHCM. In xong và nộp lưu chiểu Quí II năm 2013.

ISBN: 978-604-73-1274-0

9 786047 312740